Een warmtepomp werkt anders dan een cv-ketel: hij levert het liefst continu een lage temperatuur in plaats van kort en heet aan en uit te slaan. Om dat goed te doen, stel je een stooklijn in. Hieronder lees je wat een stooklijn is, waarom je warmtepomp constant lijkt te draaien en hoe je de instelling verbetert.
Wat is een stooklijn?
De stooklijn bepaalt welke aanvoertemperatuur je warmtepomp naar de radiatoren of vloerverwarming stuurt, afhankelijk van de buitentemperatuur. Je stelt de stooklijn in door twee punten vast te leggen: bijvoorbeeld “als het buiten 0 graden is, moet de aanvoertemperatuur 40 graden zijn” en “als het buiten 15 graden is, moet de aanvoertemperatuur 25 graden zijn”. Tussen die twee punten trekt het systeem automatisch een lijn, zodat de warmtepomp bij elke buitentemperatuur weet welke aanvoertemperatuur nodig is om je huis op temperatuur te houden.
Waarom draait mijn warmtepomp constant?
Dat is normaal gedrag en geen storing. Een warmtepomp werkt het efficiëntst bij een lage, gelijkmatige aanvoertemperatuur die lang aanhoudt, in plaats van kort een hoge temperatuur zoals een cv-ketel dat doet. Voor woningen met vloerverwarming is een aanvoertemperatuur tussen de 25 en 35 graden vaak al voldoende, terwijl een ouder huis met radiatoren doorgaans een iets hogere temperatuur nodig heeft. Doordat de warmtepomp voortdurend een klein beetje bijstuurt, voelt het aan alsof hij nooit uitgaat, maar dat lage, gelijkmatige verbruik is precies waarom een warmtepomp zuiniger kan zijn dan een ketel die telkens hard aan en uit springt.
Zo stel je de stooklijn in
De exacte plek van deze instelling verschilt per merk en model thermostaat, maar de aanpak is bij vrijwel elke warmtepomp hetzelfde.
- Zoek in de instellingen van je warmtepomp of thermostaat naar “stooklijn”, “verwarmingscurve” of “heating curve”.
- Noteer de huidige instelling voordat je iets wijzigt, zodat je kunt terugzetten als het minder comfortabel wordt.
- Verlaag de stooklijn in kleine stappen, bijvoorbeeld 2 tot 3 graden aanvoertemperatuur per aanpassing.
- Wacht na elke aanpassing minstens een paar dagen, want een huis warmt en koelt traag, dus het effect is niet meteen merkbaar.
- Let op of je woning nog comfortabel warm wordt, vooral in de kamers die het verst van de warmtepomp liggen.
- Voelt het ergens kouder aan dan prettig, zet de stooklijn dan weer iets hoger tot je de vorige, comfortabele instelling hebt teruggevonden.
- Herhaal dit proces bij een koude periode opnieuw, want de ideale instelling bij 5 graden buiten kan anders liggen dan bij min 5 graden.
Verschil tussen vloerverwarming en radiatoren
Vloerverwarming heeft een groot oppervlak om warmte af te geven en werkt daarom al goed bij een lage aanvoertemperatuur, meestal tussen de 25 en 35 graden. Radiatoren hebben een kleiner oppervlak en hebben vaak een iets hogere aanvoertemperatuur nodig om dezelfde kamertemperatuur te bereiken, al is dat sterk afhankelijk van hoe groot de radiatoren zijn en hoe goed je huis is geïsoleerd. Combineer je beide systemen in één huis, dan stelt de installateur meestal een stooklijn in die is afgestemd op het systeem dat de hoogste temperatuur nodig heeft, tenzij de warmtepomp per groep apart kan sturen.
Hybride warmtepomp: het omschakelpunt
Heb je een hybride warmtepomp, die samenwerkt met een cv-ketel, dan is er behalve de stooklijn ook een omschakelpunt waarop het systeem overstapt van de warmtepomp naar de ketel. Vaak schakelt een hybride systeem over naar de cv-ketel zodra de buitentemperatuur onder ongeveer 4 graden komt, maar deze instelling kun je meestal zelf aanpassen. Zet je het omschakelpunt lager, dan laat je de warmtepomp langer het werk doen en bespaar je meer gas, maar bij een te laag ingesteld punt kan het voorkomen dat de warmtepomp bij strenge vorst niet meer voldoende capaciteit heeft en je woning minder snel op temperatuur komt.
| Situatie | Typische aanvoertemperatuur | Aandachtspunt |
|---|---|---|
| Goed geïsoleerd huis met vloerverwarming | 25 tot 35 graden | Kan vaak nog lager, test rustig af |
| Ouder huis met radiatoren | 35 tot 55 graden | Grotere radiatoren maken lager instellen mogelijk |
| Hybride systeem bij vorst | Afhankelijk van omschakelpunt | Te laag omschakelpunt geeft te weinig capaciteit |
| Warmtapwaterboiler | 50 tot 55 graden | Los in te stellen van de ruimteverwarming |
| Net geïnstalleerd systeem | Fabrieksinstelling installateur | Eerst een paar weken laten inregelen voor je zelf bijstelt |
Wanneer laat je de stooklijn door een installateur instellen?
Zelf een beetje bijsturen kan geen kwaad zolang je in kleine stappen werkt en de tijd neemt om het effect te beoordelen. Twijfel je, merk je dat je woning ondanks aanpassingen niet warm genoeg wordt, of heb je een complex systeem met meerdere verwarmingsgroepen, dan is het verstandiger een installateur te laten meekijken. Die kan met meetapparatuur preciezer vaststellen wat de laagst haalbare stooklijn is voor jouw specifieke woning, zonder dat je zelf wekenlang moet uitproberen.
Loopt de instelling van de stooklijn goed, maar heb je juist last van een thermostaat die de verbinding met de app kwijtraakt, kijk dan bij wifi-thermostaat verbindt niet met de app, want dat is een apart probleem los van de stooklijn zelf.
Bronnen: milieucentraal.nl.
Lees ook: Brother printer foutcodes: lijst met betekenis en oplossing, DigiD of eHerkenning: het verschil voor ondernemers, Huismerk cartridge niet herkend: oorzaken en oplossingen.
Bronnen: .
Veelgestelde vragen
Hoe laag kan ik de stooklijn zetten zonder het koud te krijgen?
Dat verschilt per woning en hangt af van isolatie, het type afgiftesysteem en de grootte van de radiatoren of vloerverwarming. De aanpak is: verlaag in kleine stappen tot het net niet meer comfortabel is, en zet hem dan weer terug naar de laatste instelling waarbij het wel prettig warm bleef. Zo vind je zonder metingen de laagste stooklijn die voor jouw huis werkt.
Waarom is een lagere stooklijn zuiniger?
Een warmtepomp hoeft minder hard te werken om water op een lagere temperatuur te brengen dan op een hoge temperatuur, waardoor het rendement toeneemt. Elke graad die je van de aanvoertemperatuur afhaalt, scheelt merkbaar in het elektriciteitsverbruik, zolang je woning warm genoeg blijft.
Moet ik de stooklijn per seizoen aanpassen?
De stooklijn zelf hoeft niet per seizoen te wijzigen, omdat hij juist is bedoeld om automatisch mee te bewegen met de buitentemperatuur. Wel is het slim om na de eerste winter te evalueren of de ingestelde punten kloppen, en de lijn daarna zo nodig bij te stellen op basis van je ervaring in de koudste periode.
Kan ik de stooklijn instellen als ik geen ervaring heb met verwarmingstechniek?
Ja, de meeste thermostaten van warmtepompen hebben een eenvoudig instelscherm waarin je alleen twee temperatuurpunten hoeft in te voeren. Werk stapsgewijs, verander niet te veel in één keer en geef je woning na elke aanpassing een paar dagen om te reageren voordat je verder bijstelt.
Waarom voelt mijn huis kouder aan terwijl de thermostaat de ingestelde temperatuur toont?
Dat kan gebeuren als de aanvoertemperatuur te laag is ingesteld voor je specifieke afgiftesysteem, waardoor de warmtepomp de ruimte wel op de ingestelde luchttemperatuur brengt, maar de vloer of radiatoren zelf minder warm aanvoelen dan je gewend was. Zet in dat geval de stooklijn weer iets hoger en kijk of dat het verschil verklaart.
